Parki kulturowe Krakowa a turystyka zrównoważona
DOI:
https://doi.org/10.24917/20845456.22.7Słowa kluczowe:
dziedzictwo kulturowe, Kraków, parki kulturowe, turystyka zrównoważona, zarządzanie przestrzenią miejskąAbstrakt
Celem pracy jest analiza relacji między parkami kulturowymi Krakowa a turystyką zrównoważoną oraz zbadanie, w jaki sposób krakowskie parki kulturowe mogą przyczynić się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju turystyki. W pracy tej ukazano złożoność zagadnień związanych z rozwojem zrównoważonym i turystyką zrównoważoną, z uwzględnieniem turystyki na obszarach miejskich, a w tym także turystyki kulturowej. Omówiono także prawny aspekt wdrażania parków kulturowych w Polsce. W analizie parków krakowskich skoncentrowano się na trzech istniejących takich parkach: Stare Miasto, Kazimierz ze Stradomiem oraz Nowa Huta, traktując je jako narzędzie zarządzania dziedzictwem kulturowym i przestrzenią turystyczną. W opracowaniu zastosowano analizę literatury przedmiotu, dokumentów legislacyjnych oraz raportów branżowych. Jako uzupełnienie i pogłębienie desk research przeprowadzono wywiad z burmistrzem nocnym Krakowa. Autor dowiódł, że parki kulturowe, jako obszarowa forma ochrony dziedzictwa, mogą stanowić realne wsparcie dla wdrażania polityki zrównoważonego rozwoju. Wnioski z tej pracy podkreślają potrzebę wykorzystania parków kulturowych jako aktywny element zarządzania ruchem turystycznym oraz promowania turystyki opartej na dziedzictwie kulturowym.
Bibliografia
Ashworth, G., Page, S. (2011). Urban tourism research: Recent progres and current paradoxes. Tourism Management, 32 (1), 1 – 15.
Bajdor, P., Grabara, J. K. (2012). Turystyka zrównoważona – przegląd literatury i charakterystyka. [W:] S. Nowak (red.), Regionalne i lokalne strategie rozwoju turystyki. Materiały i studia. Katowice: Wydawnictwo AWF, 52 – 58.
Bednarowska, Z. (2015). Desk research – wykorzystanie potencjału danych zastanych w prowadzeniu badań marketingowych i społecznych. Marketing i Rynek, 7, 18–26.
Grochowicz, M., Mróz, K., Pawlusiński, R. (2020). Rozwój gospodarki nocnej w miastach historycznych – aspekty przestrzenne i funkcjonalne. Przykład krakowskiej dzielnicy Kazimierz. Konserwatorium wiedzy o mieście, 5 (33), 55–69.
Kłaś, J. (2019). Nowa Huta na szlakach kulturowych. W: M. Banaszkiewicz, Ł., Gaweł (red.), Kłopotliwe dziedzictwo w turystyce kulturowej. Turystyka kulturowa, 3, 92–114.
Kowalczyk, A. (2005). Nowe formy turystyki miejskiej. Prace i studia geograficzne, 35, 155 – 197.
Kowalczyk, A. (2010). Turystyka zrównoważona – aspekty kulturowe. W: Z., Młynarczyk (red.), Uwarunkowania i plany rozwoju turystyki – turystyka zrównoważona. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
Kowalczyk, A. (2017). Zagospodarowanie turystyczno‑rekreacyjne geostanowisk. Ekonomiczne Problemy Turystyki, 1 (37), 17–37.
Królikowska‑Tomczak, A., Machnik, A. (2019). Zrównoważona turystyka miejska w kontekście turystyki kulturowej. Turystyka kulturowa, 5, 76–98.
Meyer, B. (2011). Zrównoważony rozwój turystyki i rekreacji. [W:] A. Panasiuk (red.) Ekonomika turystyki i rekreacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mikos von Rohrscheidt, A. (2016). Turystyka kulturowa. Fenomen, potencjał, perspektywy. Poznań: Proksenia.
Mol, P. (2023). Parki Kulturowe jako narzędzie kształtowania i ochrony przestrzeni publicznych w Krakowie. Ochrona Dziedzictwa Kulturowego, 15, 107–124.
Myczkowski, Z. (2007). Park kulturowy jako forma obszarowej ochrony zabytków.
Panasiuk, A. (2011). Ekonomika turystyki i rekreacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tomczak, J. (2019). Park kulturowy w systemie ochrony zabytków w Polsce. Kwartalnik Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, 4 (36), 39 – 56.
Zachariasz, A. (2008). Zwierzyniecki Park Kulturowy w Krakowie. Czasopismo Techniczne, 4, 77–99.
Ziółkowska‑Weiss, K., Żemła, M. (2017). Charakterystyka turystyki miejskiej wśród studentów krajów Grupy Wyszehradzkiej. Przedsiębiorczość – Edukacja, 14, 359–373.
Zmyślony, P. (2015). Funkcja turystyczna w procesie internacjonalizacji miast. Poznań Kraków: Proksenia.
Żabińska, T. (2013). Turystyka w dużych miastach i metropoliach. Wybrane problemy rozwoju i zarządzania. Studia Ekonomiczne. Turystyka miejska. Prawidłowości i determinanty rozwoju, 147, 133–153.
Żemła, M., Woronkowicz, R. (2021). Znaczenie stereotypów w postrzeganiu atrakcyjności Nowej Huty dla odwiedzających i mieszkańców. Przedsiębiorczość – Edukacja, 17(2), 92–104.
Netografia:
Ciesielski, M. (2024). Turystyka motorem globalnego wzrostu gospodarczego. Forsal.pl. Pozyskano z: https://forsal.pl/gospodarka/artykuly/9515291,turystyka‑motorem‑globalnego-wzrostu‑gospodarczego.html (dostęp: 06.10.2024).
Janaś, M. (2024). Respect Kraków: o inicjatywie. TurystykaKraków.pl. Pozyskano z: https://turystykakrakow.pl/respect_krakow___city_
helpers/274966,2344,komunikat, respect_krakow__o_inicjatywie.html (dostęp: 29.12.2024).
Kadłuczka, A., Ścisło, M., Węcławowicz‑Gyurkovich, E. (2016). Architektura XX wieku – konserwacja. Pozyskano z: http://konserwacja.pk.edu.pl/archXXpl/ (dostęp: 03.02.2025).
Łaskawska, K., & Popek, A. (2023). Dysfunkcje turystyki. Encyklopedia Zarządzania. Pozyskano z: https://mfiles.pl/pl/index.php/Dysfunkcje_turystyki (dostęp: 03.02.2025).
Parki Kulturowe w Krakowie. (2023). Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem. Pozyskano z: https://parkikulturowe.krakow.pl/
park‑kulturowy‑kazimierz‑ze‑stradomiem/
Parki Kulturowe w Krakowie. (2023). Park Kulturowy Nowa Huta. Pozyskano z: https://parkikulturowe.krakow.pl/park‑kulturowy‑nowa‑huta/
Parki Kulturowe w Krakowie. (2023). Park Kulturowy Stare Miasto. Pozyskano z: https://parkikulturowe.krakow.pl/park‑kulturowy‑stare‑miasto/
Parki Kulturowe w Krakowie. (2025). Wyniki konsultacji społecznych ws. nowelizacji uchwały – Park Kulturowy Stare Miasto. Pozyskano z: https://parkikulturowe.krakow.pl/park kulturowy‑stare‑miasto/konsultacje‑spoleczne/ (dostęp: 04.02.2025)
The 2030 Agenda for Sustainable Developement (2015). Sustainable Development Goals. Pozyskano z: https://sdgs.un.org/goals (dostęp: 09.10.2024)
UNWTO (2015). About us – Sustainable Tourism. Pozyskano z: https://web.archive.org/web/20150209213657/http://sdt.unwto.org/content/about‑us-5 (dostęp:
10.2024).
Dokumenty:
Halleux, V. (2017). Zrównoważona turystyka – wymiar środowiskowy. Briefing Parlamentu Europejskiego.
Urząd Miasta Krakowa (2020). Polityka zrównoważonej turystyki Krakowa na lata 2021–2028.
Urząd Miasta Krakowa (2017). Raport z konsultacji społecznych w sprawie projektu uchwały Rady Miasta Krakowa zmieniającej uchwałę Nr CXV/1547/10 w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Stare Miasto. Wydział Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Urząd Miasta Krakowa (2003). Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Kraków z dnia 16 kwietnia 2003 r.
Uchwała Nr CXV/1547/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 listopada 2010 roku w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Stare Miasto.
Uchwała Nr VII/128/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 13 lutego 2019 roku w sprawie przyjęcia oraz ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały Nr CXV/1547/10.
Uchwała Nr XXIX/757/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 listopada 2019 roku w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta.
Uchwała Nr LXXXIII/2368/22 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2022 roku w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Kazimierz ze Stradomiem.
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Złożenie artykułu do druku oznacza wyrażenie zgody na bezpłatne (tj. bez honorariów autorskich) przeniesienie autorskich praw majątkowych na Wydawcę i zezwolenie na wydanie pracy w postaci drukowanej w dowolnej liczbie egzemplarzy oraz zamieszczenie jej w postaci otwartego dostępu na stronie internetowej czasopisma, w bibliotekach cyfrowych oraz innych cyfrowych platformach wydawniczych, z którymi Wydawca zawarł lub zawrze stosowne porozumienie o udostępnianiu. W przypadku artykułów wieloautorskich przyjmuje się, że autor zgłaszający pracę („correspondingauthor”) ma pełnomocnictwo do reprezentowania pozostałych współautorów w tym zakresie. Autorzy są proszeni o podpisanie stosownego oświadczenia w tej sprawie.